بارشهای شهابی

در شبی صاف و تاريک يک رصدگر ممکن است در هر ساعت چند شهاب ببينيد. به اين شهابها که در جاهای مختلف آسمان مشاهده می شوند. شهاب های پراکنده گفته می شود. اين گونه شهابها ، از نقطه خاصی در فضا نمی آيند و عامل به وجود آورنده آنها ، ذرات ريز بين سياره ای است که به طور پراکنده در اطراف مدار زمين پخش شده اند. اما در برخی از شبها تعداد شهابها به طور چشمگيری افزايش می يابد و ممکن است به دهها شهاب در ساعت برسد. در اين صورت به اين پديده بارش شهابی می گوييم.

بارش های شهابی هنگامی رخ می دهند که زمين در مدار خود با توده ای از شهابواره ها برخورد کند. منشاء بسياری از آنها ، دنباله دارها هستند. اين صخر های يخی با حرکت در مدار خود ذرات ريزی به جا می گذارند. با نزديک شدن دنباله دار به خورشيد تعداد ذرات به جا مانده افزايش می يابد. بنابراين مدار دنباله دار مملو از ذراتی می شود که با همان سرعت دنباله دار و تقريبا" در همان مدار به دور خورشيد می گردند. به دليل حرکت متناوب زمين به دور خورشيد، سياره ما در زمان مشخصی از سال به نزديکی مدار دنباله دار می رسد و با برخورد به اين ذرات بارش شهابی رخ می دهد. البته بارشهايی نيز شناخته شده اند که منشاء آنها سيارکها هستند که معروفترين نمونه آن بارش جوزايی است که منشاء آن سيارک   است.

شهابواره ها تقريبا" در مسيرهايی موازی يکديگر و با سرعت يکسانی وارد جو می شوند. عمل سوختن و يونيزه شدندنيز بيشتر در ارتفاع ۸۰  تا ۱۲۰ کيلومتری بالای سطح زمين رخ می دهد. اين فاصله برای ناظری که روی سطح زمين ايستاده،فاصله بسيار دوری است.بنابراين به دليل اثر پرسپکتيو چنين به نظر می رسد که شهاب ها از يک نقطه آسمان خارج می شوند. به اين نقطه کانون بارش می گويند. البته به دليل سرعت اوليه ذرات به جا مانده از دنباله دار و اختلاف ناچيز سرعت ذرات با يکديگر، کانون دقيقا" يک نقطه نيست.بلکه محدوده کوچکی در آسمان است.

بارشهای شهابی با اسم صورت فلکی نامگذاری می شوند که کانون بارش در زمان اوج فعاليت در آن قرار دارد.مثل بارش شهابی برساووشی که کانون آن در صورت فلکی برساووش است. اگر کانون دو يا چند بارش در يک صورت فلکی باشد، از نام ستاره درخشان نزديک کانون هم استفاده می شود مانند بارش اتا- دلوی يا دلتا-دلوی . گاهی اوقات هم برای مشخص کردن چندين بارش در يک صورت فلکی از نام ماه اوج بارش نيز کمک گرفته می شود.